به دلیل این که خودم در امر مطالعه مشکلاتی در یادگیری دارم دوست دارم چند مطلبی از روشهای بهتر مطالعه کردن را در وبلاگ بزارم :

روش هايي براي مطالعه مفيدتر

برخي افراد از زمان تولد حافظه خوبي دارند و در به خاطر سپردن مسائل مشکلي ندارند و برخي ديگر حافظه معمولي داشته و مسائل را به طور نسبي به ذهن مي سپارند.

شما شامل هر يک از اين دو گروه که باشيد بايد مواردي را رعايت کنيد تا از آنچه مطالعه مي کنيد، حداکثر استفاده را بکنيد زيرا شرط لازم براي داشتن حافظه خوب ، مطالعه صحيح و رعايت موارد لازم است که ما نظر شما را به برخي ازاين موارد جلب مي کنيم:
1-به آنچه مي خوانيد دقت و تمرکز کنيد و از خواندن مطلب مورد نظر هدف داشته باشيد.
2-در يک مکان آرام مطالعه کنيد تا موارد مزاحم که تمرکز شما را برهم مي زنند، وجود نداشته باشند.
3-فهرستي از نکات مهم و عبارات کليدي مفيد که مفهوم اصلي درس را بيان کنند تهيه نماييد. هر نکته را2 تا 3بار بخوانيد و مطمئن شويد که مفهوم آن را متوجه شده ايد.
4-نکات يادداشت شده را شماره گذاري کنيد؛ اما هر يک از آنها در برگيرنده يک موضوع بيشتر نباشد.
5-دروسي مانند رياضي فقط از طريق تمرين کردن و عدد گذاري در فرمول هاي مشخص ياد گرفته مي شوند، پس تمرينات منظم را فراموش نکنيد.
6-يادداشت هاي خود را در ذهن مرور کنيد. سعي کنيد در پايان هفته بدون نگاه کردن به آنها، نکات خوانده شده را دوباره بنويسيد تا مطمئن شويد که هنوز مطالب مرور شده را به ياد داريد.
7-نکات مهم يا جالب توجه دروس را براي خواهر و برادر يا دوستان خود تعريف کنيد و ارتباط آنها را به موضوعات ديگر شرح دهيد.
8-يکي از نکات بسيار مهم اين است که به طور مداوم و بي وقفه بيشتر از يک ساعت درس نخوانيد؛ يعني در پايان هر ساعت يک وقفه 10دقيقه اي بدهيد.
9-به طور طولاني مدت يک موضوع يا يک درس را نخوانيد و موضوع را عوض کنيد. تحقيقات نشان داده اند که مغز مطالب مشابه را پس از مدتي به ذهن نمي سپارد.
10-سعي کنيد در کنار درس خواندن ، برنامه ريزي منظمي براي غذا خوردن ، خوابيدن و ورزش کردن داشته باشيد. زيرا توانايي تمرکز، به خواب مناسب ، تغذيه صحيح و آرامش فکري بستگي دارد.
11-در نهايت اين که سعي کنيد جمله کوتاهي را در آغاز و پايان مطالعات روزانه با خود تکرار کنيد که اين جمله مي تواند دعا براي موفقيت شما بوده و پس از چند بار تکرار نقش وديتيشن داشته باشد.
اکثر اين نکات ساده است و براحتي مي توان آنها را به کار برد. مطمئن باشيد که با رعايت اين موارد، به بهره گيري بهتر از حافظه خود کمک مي کنيد و در مطالعات ، نتيجه بهتري خواهيد گرفت.

  نكاتي چند در مورد روشهاي صحيح مطالعه

بارها شنيده ايم كه دانش آموز يا دانشجويي مي گويد :

(( ديگرحال و حوصله خواندن اين كتاب را ندارم ))يا ((آنقدرازاين كتاب خسته شده ام كه قابل گفتن نيست))ويا ((هرچقدرميخوانم مثل اينكه كمتر ياد مي گيريم))ويا ((10 بار خواندم و تكرار كردم ولي بازهم ياد نگرفتم))به راستي مشكل چيست ؟ آيا براي يادگيري درس واقعا" بايد 10 بار كتاب را خواند ؟ آيا بايد دروس خود را پشت سرهم مروركرد؟وآيا بايددهها بار درس راتكراركردتا يادگرفت ؟ مطمئنا" اگر چنين باشد ، مطالعه كاري سخت و طاقت فرسا است . اما واقعيت چيزي ديگر است . واقعيت آن است كه اين گروه از فراگيران ، روش صحيح مطالعه را نمي دانند و متاسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چيزي راجع به چگونه درس خواندن نمي آموزند . يادگيري و مطالعه ، رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يكديگر دارند، تا جايي كه مي توان اين دو را لازم و ملزوم يكديگر دانست. براي اينكه ميزان يادگيري افزايش يابد بايد قبل از هرچيز مطالعه اي فعال و پويا داشت .

شيوه صحيح مطالعه ،چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:

1- زمان مطالعه را كاهش ميدهد.

2- ميزان يادگيري را افزايش ميدهد .

3-مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر مي كند.

4- بخاطر سپاري اطلاعات را آسانتر مي سازد.

براي داشتن مطالعه اي فعال و پويا نوشتن نكات مهم درحين خواندن ضروري است تابراي مرور مطالب،دوباره كتاب رانخوانده و در زماني كوتاه ازروي يادداشتهاي خود مطالب را مرور كرد .

يادداشت برداري ، بخشي مهم و حساس از مطالعه است كه بايد به آن توجهي خاص داشت . چون موفقيت شما را تا حدودي زياد تضمين خواهد كرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را كاهش خواهد داد. خواندن بدون يادداشت برداري يك علت مهم فراموشي است.

شش روش مطالعه :

خواندن بدون نوشتن خط كشيدن زيرنكات مهم حاشيه نويسي خلاصه نويسي كليد برداري خلاقيت و طرح شبكه اي مغز

1-خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است . مطالعه فرآيندي فعال و پويا است وبراي نيل به اين هدف بايد از تمام حواس خود براي درك صحيح مطالب استفاده كرد. بايد با چشمان خود مطالب را خواند، بايد در زمان مورد نياز مطالب را بلند بلند ادا كرد و نكات مهم را يادداشت كرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز ، خصوصا" قبل از امتحان ، بتوان از روي نوشته ها مرور كرد و خيلي سريع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد .

2- خط كشيدن زير نكات مهم :اين روش شايد نسبت به روش قبلي بهتر است ولي روش كاملي براي مطالعه نيست چرا كه در اين روش بعضي از افراد بجاي آنكه تمركز و توجه بروي يادگيري و درك مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط كشيدن زير نكات مهم مي گردد .حداقل روش صحيح خط كشيدن زير نكات مهم به اين صورت است كه ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را كاملا" درك كنند و سپس زير نكات مهم خط بكشند نه آنكه در كتاب بدنبال نكات مهم بگردند تا زير آن را خط بكشند .

3- حاشيه نويسي :اين روش نسبت بدو روش قبلي بهتر است ولي بازهم روشي كامل براي درك عميق مطالب و خواندن كتب درسي نيست ولي مي تواند براي يادگيري مطالبي كه از اهميتي چندان برخوردار نيستند مورد استفاده قرار گيرد.

4- خلاصه نويسي : در اين روش شما مطالب را ميخوانيد و آنچه را كه درك كرده ايد بصورت خلاصه بروي دفتري يادداشت مي كنيد كه اين روش براي مطالعه مناسب است و از روشهاي قبلي بهتر مي باشد چرا كه در اين روش ابتدا مطالب را درك كرده سپس آنها را يادداشت مي كنيد اما بازهم بهترين روش براي خواندن نيست .

5- كليد برداري :كليد برداري روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن نكات مهم است . در اين روش شما بعد از درك مطالب ، بصورت كليدي نكات مهم را يادداشت مي كنيد و در واقع كلمه كليدي كوتاهترين، راحتترين ،بهترين وپرمعني ترين كلمه اي است كه با ديدن آن، مفهوم جمله تداعي شده و به خاطر آورده مي شود .

6- خلاقيت و طرح شبكه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري خصوصا" فراگيري مطالب درسي است .در اين روش شما مطالب را ميخوانيد بعد از درك حقيقي آنها نكات مهم را به زبان خودتان و بصورت كليدي يادداشت مي كنيد و سپس كلمات كليدي را بروي طرح شبكه اي مغز مي نويسد ( در واقع نوشته هاي خود را به بهترين شكل ممكن سازماندهي مي كنيد و نكات اصلي و فرعي را مشخص مي كنيد)تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني كتاب ، فقط به طرح شبكه اي مراجعه كرده وبا ديدن كلمات كليدي نوشته شده بروي طرح شبكه اي مغز ، آنها را خيلي سريع مرور كنيد . اين روش درصد موفقيت تحصيلي شما را تا حدود بسيار زيادي افزايش ميدهد و درس خواندن را بسيار آسان مي كند. و بازده مطالعه را افزايش ميدهد.

شرايط مطالعه

((بكارگيري شرايط مطالعه يعني بهره وري بيشتر از مطالعه ))

شرايط مطالعه ، مواردي هستند كه با دانستن ، بكارگيري و يا فراهم نمودن آنها ، مي توان مطالعه اي مفيدتر با بازدهي بالاتر داشت و در واقع اين شرايط به شما مي آموزند كه قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به كار گيريد ، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم سازيد و چگونه به اهداف مطالعاتي خود برسيد و با دانستن آنها مي توانيد با آگاهي بيشتري درس خواندن را آغاز كنيد و مطالعه اي فعالتر داشته باشيد :

1- آغاز درست :براي موفقيت در مطالعه ،بايد درست آغازكنيد.

2- برنامه ريزي : يكي از عوامل اصلي موفقيت ، داشتن برنامه منظم است .

3- نظم و ترتيب: اساس هر سازماني به نظم آن بستگي دارد .

4-حفظ آرامش: آرامش ضمير ناخود آگاه را پويا و فعال ميكند.

5- استفاده صحيح از وقت :بنيامين فرانكلين، ((آيا زندگي را دوست داريد؟ پس وقت را تلف نكنيد زيرا زندگي از وقت تشكيل شده است .))

6- سلامتي و تندرستي: عقل سالم در بدن سالم است .

7- تغذيه مناسب: تغذيه صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد.

8- دوري از مشروبات الكلي : مصرف مشروبات الكلي موجب ضعف حافظه مي شود .

9 – ورزش : ورزش كليد عمر طولاني است .

10-خواب كافي: خواب فراگيري و حافظه را تقويت مي كند.

11 –درك مطلب:آنچه در حافظه بلند مدت باقي مي ماند ، يعني مطالب است .

چند توصيه مهم كه بايدفراگيران علم از آن مطلع باشند.

1- حداكثر زماني كه افراد مي توانند فكر خود را بروي موضوعي متمركز كنند بيش از 30 دقيقه نيست ، يعني بايد سعي شود حدود 30 دقيقه بروي يك مطلب تمركز نمود و يا مطالعه داشت و حدود 10 الي 15 دقيقه استراحت نمود سپس مجددا" با همين روال شروع به مطالعه كرد.

2- پيش از مطالعه از صرف غذاهاي چرب و سنگين خودداري كنيد. و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائيد چون پس از صرف غذاي سنگين بيشتر جريان خون متوجه دستگاه گوارش ميشود تا به هضم و جذب غذا كمك كند و لذا خونرساني به مغز كاهش مي يابد و از قدرت تفكر و تمركز كاسته ميشود . از مصرف الكل و دارو هم خودداري فرمائيد همچنين غذاهاي آردي مثل نان و قندي قدرت ادراك و تمركز را كم مي كند نوشابه هاي گازدارهم همينطور هستند.

3- ذهن آدمي با هوش است اگر يادداشت برداريد خود را راحت از حفظ و بياد سپاري مطالب مي كند و نيز همزمان نمي توانيد هم مطلبي را بنويسيد و هم گوش دهيد . پس در حين مطالعه لطفا" يادداشت برداري نمائيد.

برخی دیگر ازین گونه موارد که قید شده:

ميزان علاقه به مطالعه ويادگيري دراولين سالهاي زندگي و حتي قبل از ورود به مدرسه به تناسب هوش ، استعداد و شرايط فردي و خانوادگي شکل مي گيرد . خواندن قصه وشعر ، کشيدن نقاشي وانجام هر نوع فعاليت هنري ، اجتماعي ورزش ومهارت هاي فردي در سنين پائين براي کودکان يک نوع آموزش محسوب مي شود . خانواده در برنامه ريزي و ايجاد عللاقه به مطالعه در فرزندان نقش مهمي را ايفا مي کند و شناخت دقيق نسبت به فرزندان و شناسايي نيازهاي اساسي آنها مي توانند کمک موثري بر روند رشد ذهني وتحصيلي آنها داشته باشند.

امروزه بسياري از کودکان به دليل شرايط مناسب فرهنگي ، سطح برخورداري از آموزش هاي متناسب با سن و غيره ، تمايل زيادي به مطالعه ويادگيري دارند به گونه اي که عده اي از اين کودکان با توجه به بهره هوشي مناسب ، سريعتر از سايرين به مدرسه راه مي يابند.

اين گونه افراد باهوش تر به مدرسه و فعاليت هاي اجتماعي علاقه بيشتري نشان مي دهند . خانواده و جامعه بايد براي افزايش رشد هوشي و ذهني کودکان در اولين سال هاي زندگي تلاش کنند تا پايه هاي اوليه آموزش در آنها شکل بگيرد و ميزان علاقه کودکان به ياد گيري افزايش يابد .

ميزان علاقه مندي به مطالعه به سالهاي اوليه زندگي کودک و چگونگي برخوردهاي والدين مربوط مي شود و داشتن ذهن و جسمي سالم ، شرط مهم و اساسي در يادگيري است . هر فردي براي مطالعه بهتر و يادگيري اصولي تر بايد شرايط اوليه را مهيا کند .  دلهره ، ترس ، استرس و عصبانيت از جمله آسيب هايي است که ذهن فرد را در هنگام مطالعه مختل مي کند.                                                                                 انجام هر کاري نياز به آمادگي دارد و آمادگي براي مطالعه و يادگيري نيازمند تمرکز حواس است و در واقع تمرکز حواس رکن اصلي مطالعه و يادگيري است .  لازمه موفقيت و رشد علمي هر فرد داشتن استعداد ، توانايي و تلاش است و خانواده ها هيچ گاه نبايد از فرزندان خود انتظارات و توقعات غير معقول داشته باشند . با اميدوار کردن ، توکل به خدا ، حمايت منطقي انگيزه تحصيل و برنامه ريزي درسي را در فرزندان تقويت کنيد.

با فرزندان خود طوري رفتار کنيد که هميشه تمام مسائل و مشکلاتشان را با شما در ميان بگذارند و سعي کنيد علاقه به مطالعه را از کودکي در آنها ايجاد کنيد . مطالعه اي منجر به يادگيري مي شود که با انگيزه شروع شده باشد و بايد کاري کرد که مطالعه و يادگيري براي فرزندان لذت بخش باشد.

مکان مطالعه بايد محيطي آرام و عاري از هر گونه عوامل برهم زننده تمرکز مانند پوستر ، عکس و غيره باشد . در اتاق مطالعه فقط وجود يک ميز و صندلي و ساعت کفايت مي کند. ميز مطالعه بايد از ميز کامپيوتر جدا باشد . زمان مطالعه هم خيلي اهميت دارد زيرا مطالعه يک امر ذهني است هر وقت که احساس کرديد آمادگي داريد شروع به مطالعه کنيد . به طور معمول صبح هها زمان مناسبي براي مطالعه است زيرا مغز به اندازه کافي استراحت کرده و براي يادگيري دروس تخصصي اين زمان مناسب است .

مدت مطالعه نيز از اهميت ويژه  اي برخوردار است . بهترين مدت مطالعه حدود 45 تا 60 دقيقه و سپس 15 دقيقه استراحت است ولي به طور کلي هر شخص متناسب با توانايي خود ، مي تواند مدت مطالعه را تعيين کند . مدت زمان مطالعه خود را بايد طوري تعيين کنيد که بتوانيد بيشترين ميزان تمرکز حواس و ياد گيري را بدون ايجاد خستگي داشته باشيد . براي يک مطالعه موفق و تنيجه بخش ، بهتر است دروس مشابه پشت سر هم خوانده نشود به طور مثال درس فلسفه و منطق  را هيچگاه پشت سر هم قرار ندهيد بلکه مابين آنها درسي مثل تفسير  يا ادبيات قرار دهيد زيرا مطالعه کردن دروس مشابه باعث تداخل در يادگيري و ايجاد خستگي ذهني مي شود.

براي مطالعه اثر بخش بايد اصولي را رعايت کنيد که يکي از اصل هاي اساسي در مطالعه ، استمرار است يعني بايد سعي کنيد مطالب را به صورت منظم ومستمر و براساس برنامه ريزي در طول سال تحصيل مطالعه کنيد . بهترين شيوه مطالعه اين است که دانشجويا طلبه بعد از باز گشت از دانشگاه ياحوزه  وساعتي استراحت به انجام مطالعه همان روز بپردازد تا يادگيري آنها بعد کلاس درس کامل شود .

داشتن نظم در مطالعه از اصول ديگر است يعني زمان مطالعه ، استراحت ، تفريح و .. طبق برنامه ريزي مشخص شود. در هنگام مطالعه بايد ياداشت برداري کنيد زيرا تحقيقات نشان مي دهد که 80 درصد مطالب يک روز پس از مطالعه از ذهن پاک مي شود و بهتر است براي کيفيت بخشي به مطالعه ، مطالب ياداشت شده را به طور مرتب مرور کنيد . اصل علاقه مندي نيز از اصول مهم و اساسي مطالعه است زيرا انگيزه و علاقه در انجام هر  کار ، فرد را به سوي موفقيت سوق مي دهد و کسي که با عشق و علاقه به مطالعه بپردازد انگيزه و علاقه او منجر به  يادگيري خواهد شد. با انجام مراحل صحيح مطالعه و به کارگيري آنها مطالعه موفقي خواهيد داشت و اين مراحل عبارتند از : پيش خواني ، سئوال کردن ، خواندن ، تفکرکردن ، حفظ کردن ومرور کردن

سوال کردن ، استنباط کردن ، تجسم کردن ، علامت گذاري ، حاشيه نويسي ، ربط دادن موضوعات به هم و غيره در بالا بردن قدرت يادگيري به ما کمک مي کند .هر فردي با بهره برداري مناسب از حافظه خود مي تواند ميزان يادگيري را افزايش دهد زيرا ظرفيت يادگيري افراد هميشه ثابت نيست و تمرين وتکرار مطالب يه صورت روزانه باعث دوام يادگيري مي شود.

مهارت خواندن از مهم ترين اصول در يادگيري موفق است  و روش مطالعه صحيح مي تواند ضعف يا فراموشي را از بين ببرد و در واقع تقويت حافظه کوتاه مدت باعث دوام و بايگاني آموخته ها درحافظه بلند مدت مي شود.

ضعف در يادگيري علت هاي مختلفي دارد که دليل اول آن نداشتن هدف ونيزانگيزه  براي يادگيري است . نداشتن هدف و علاقه ، ميل به يادگيري را در شخص از بين مي برد .

نداشتن معلومات پايه اي نيز از دلایل دیگر ضعف یادگیری است  مثلا اکثر طلابی که در پایه های بالای درسی ناموفق هستند بخاطر ضعف در ادبیات عرب است  و حتی این علت ممکن است باعث ناامیدی فرد و از بین رفتن انگیزه شود که خطر بزرگی است .

یکی از عوامل موثر در یادگیری حافظه است و یکی از راه های تقویت حافظه ، تقویت تمرکز یعنی جمع آوری قوای حسی نسبت به موضوع مورد مطالعه که می تواند سبب شود تا موضوعات و مطالب سریع تر و عمیق تر در ذهن انسان جای گیرد لذا فضای مطالعه نباید طوری باشد که موجب از بین رفتن تمرکز شود.